Stress: Waarom word je moe van stress

02-04-2021

Het verminderen van stress is vaak de eerste stap naar een gezonder leven. Stress zorgt voor (hormonale) disbalansen in heel het lichaam. Door stress bij de bron aan te pakken en door het toepassen van slimme manieren van ontspanning blijf je fit en energiek. Daarvoor is het belangrijk om eerst te begrijpen hoe stress werkt en waarom stress je moe maakt.


Wat is stress

Alles wat ons lichaam uit balans brengt is een stressor. Ons lichaam reageert daar op en zet processen in werking om de balans vervolgens weer te herstellen. 

In het dagelijks leven ontstaat stress omdat we ons leven erg vol plannen, we persoonlijke doelen willen halen, een baan hebben waarin veel van ons wordt verwacht en ook kunnen negatieve gedachten en emoties zorgen voor veel interne stress. 

Bij stress is ons sympathisch zenuwstelsel actief en dit zorgt voor de afgifte van adrenaline en cortisol, onze stresshormonen. Stress zorgt voor de benodigde energie om iets op te kunnen lossen. Adrenaline en cortisol zijn namelijk ook gewoon onze fitheidshormonen die we nodig hebben om doelen te bereiken en te doen wat belangrijk voor ons is. Stress is geen probleem als we vervolgens weer tot rust komen en kunnen herstellen. 

Dit systeem is niet gemaakt om langdurig actief te zijn. Als de stress te lange tijd aan blijft houden en we niet meer tot rust kunnen komen, zorgt dit voor de ontregeling van allerlei mechanismen in ons lichaam. Bij langdurige stress raakt de gezonde hormoon- en neurotransmitterbalans verstoord. En dit geeft fysieke en mentale gezondheidsklachten, waaronder vermoeidheid (zie afbeelding 1).

 

Afbeelding 1. De stresscurve
 

 

Waarom word je moe van stress

Stress zorgt o.a. voor een verminderde aanmaak van energie in de mitochondriën (dit zijn de energiefabrieken in onze cellen), omdat we bij stress overschakelen op anaerobe energieproductie (dus zonder zuurstof). Dit levert snelle energie, maar het is totaal niet efficiënt en we zijn zo snel door onze energie heen. 

Naast de aanmaak van energie veranderd ook de verdeling van energie. Er zijn twee “supersystemen” die actief worden bij langdurige stress en deze zijn in staat om alle energie naar zich toe te trekken ten koste van andere delen van het lichaam (de beschikbare energie wordt dus anders verdeeld). Deze twee systemen zijn de hersenen (stress) en het immuunsysteem.

Wanneer de hersenen en het immuunsysteem overactief raken, worden allerlei mechanismen in werking gesteld om deze van energie te blijven voorzien. Dit heeft tal van negatieve gevolgen voor de rest van het lichaam. 


Overactieve hersenen en een actief immuunsysteem

Onze hersenen en ons immuunsysteem zijn zeer belangrijkste systemen van ons lichaam. Om deze reden krijgen deze altijd voorrang op andere systemen. Hiervoor zijn verschillende mechanismen beschikbaar waarmee de hersenen en ons immuunsysteem voor lange tijd energie naar zich toe kunnen trekken:

o    Ongevoeligheid voor bepaalde hormonen, zoals insuline, leptine en cortisol: bepaalde weefsels en organen worden ongevoelig voor deze hormonen waardoor deze hun werk niet meer goed kunnen doen in de normale energiehuishouding van het lichaam.
o    Een tekort aan actief schildklierhormoon: de vermindering van actief schildklierhormoon (T3) zorgt dat er geen toestemming is voor het lichaam om energie te gebruiken.

Overactieve hersenen en een continue actief immuunsysteem liggen zo aan de basis van vele (vage) gezondheidsklachten, waaronder vermoeidheid. Naast een tekort aan voedingsstoffen en problemen met de darmgezondheid zijn dit de belangrijkste oorzaken van vermoeidheid. Een actief immuunsysteem ontstaat door de continue aanwezigheid van pathogenen (bacteriën, virussen of schimmels of de resten daarvan) in het lichaam. Deze pathogenen kunnen door onze lichaamsbarrières (zoals onze darmen) het bloed in komen. Stress is een van de oorzaken van het ontstaan hiervan, omdat het onze barrières verhoogd doorlaatbaar maakt.

Dit alles heeft gevolgen voor onze slaap, stemming en productiviteit en speelt een grote rol bij het ontstaan van vermoeidheidsklachten, chronische vermoeidheid, sommige vormen van depressie en burn-out. 


Een goede balans tussen stress en ontspanning 

Het verminderen van stress én het vermeerderen van momenten van ontspanning is vaak de eerste stap in gezonder leven. Inspanning en ontspanning moeten, aan het eind van de dag of week, in balans zijn. Als we in balans zijn voelen we ons goed en energiek. Als we veel en langdurig stress ervaren worden we moe. 

Goed kunnen balanceren tussen inspanning en ontspanning is een essentiële vaardigheid voor een fit en energiek leven. Het bewust zijn van jouw bronnen van stress is de eerste stap in het verminderen daarvan. 


Wat moet ik onthouden?

Verminderen van stress is de eerste stap naar een gezonder leven. Stress zorgt namelijk voor disbalansen in heel het lichaam. Door je stress te verminderen en regelmatig te ontspannen blijven jouw zenuwstelsel en hormonen in balans. Hiermee voorkom je overactieve hersenen, een overactief immuunsysteem en daardoor veel vervelende gezondheidsklachten, zoals slaapproblemen en vermoeidheidsklachten, maar ook stemmings- en spijsverteringsproblemen. Want hoe verder en langer je uit balans bent, hoe onevenredig meer tijd en energie het kost om weer terug in balans te komen.